Państwowy monitoring środowiska jest systemem pomiarów, ocen i prognoz stanu środowiska oraz gromadzenia, przetwarzania i rozpowszechniania informacji o środowisku” (art. 25 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska).

Zgodnie z artykułem 23 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, Państwowy Monitoring Środowiska jest realizowany na podstawie wieloletnich programów opracowanych przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska oraz wojewódzkich programów monitoringu, opracowanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska i zatwierdzonych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

Obecny system PMŚ składa się z trzech bloków; bloku-presje (emisje), bloku-stan (jakość środowiska) oraz bloku-oceny i prognozy określających rodzaje i intensywność oddziaływania na środowisko przy pomocy wybranych wskaźników środowiskowych lub jeszcze wyraźniej wskaźników zrównoważonego rozwoju.

Zadania realizowane w ramach tego systemu były określane w wieloletnich programach PMŚ, zatwierdzanych przez kierownictwo Ministerstwa Ochrony Środowiska. Pierwszy program PMŚ obejmował lata 1992-1993, kolejne realizowane były w latach 1994-1997, 1998 – 2002, 2003-2005 oraz 2007-2009. W roku 2006 obowiązywał jedynie roczny program, jako „pomostowy”, co było podyktowane m.in. koniecznością zharmonizowania terminów PMŚ z opracowywanym nowym Narodowym Planem Rozwoju i zawartym w nim Sektorowym Programem Operacyjnym „Infrastruktura i ochrona środowiska”.

Program Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2010-2012, zatwierdzony przez Ministra Środowiska w październiku 2009 roku, stanowi podstawę do opracowania wojewódzkich programów monitoringu środowiska na lata 2010-2012. Program obejmuje przede wszystkim zadania dotyczące badania i oceny poszczególnych elementów środowiska wynikające z prawodawstwa UE przetransponowanego do prawa krajowego. Zmiany i uzupełnienia Programu Monitoringu Środowiska Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2010 – 2012 są wprowadzane w formie aneksów zatwierdzanych przez GIOŚ.

W ramach bloku – stan istnieją następujące podsystemu monitoringu środowiska: monitoring jakości powietrza, monitoring jakości wód, monitoring jakości gleby i ziemi, monitoring pól elektromagnetycznych i monitoring promieniowania jonizującego. Część zadań w ramach poszczególnych podsystemów jest realizowana na szczeblu krajowym pod nadzorem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie realizuje podsystemy:  monitoringu jakości powietrza, jakości wód, hałasu i pól elektromagnetycznych.

Głównymi odbiorcami danych i ocen wytwarzanych w ramach monitoringu wojewódzkiego są: Zachodniopomorski Urząd Marszałkowski, Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej (RZGW) w Szczecinie i Poznaniu, administracja samorządowa i mieszkańcy województwa.

Źródłem finansowania zadań PMŚ są:

• środki budżetowe Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Szczecinie,

• Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gosodarki Wodnej w Szczecinie,

• Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gosodarki Wodnej,

• Fundusze Unijne.